بر اساس جمعبندی گزارشهای منتشرشده در رسانههای معتبر بینالمللی و نهادهای مستقل حقوق بشری، خیزش اخیر مردم ایران با سرکوبی گسترده، خشونتبار و سازمانیافته همراه بوده است. مطابق ارزیابی سازمانهایی همچون عفو بینالملل و شبکههای پایش مستقل، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در مواجهه با اعتراضات از ابزارهای قهری شدید استفاده کردهاند که پیامد آن جانباختن شمار زیادی از شهروندان، مجروحشدن هزاران نفر و بازداشتهای گسترده در شهرهای مختلف بوده است.
بهدلیل قطع کامل اینترنت برای نزدیک به دو هفته، اختلال شدید در ارتباطات و فشار بر خانوادهها، ارائه آمار دقیق ممکن نیست. با این حال، برآوردهای همپوشان منابع مستقل نشان میدهد که هزاران نفر جان خود را از دست دادهاند، شمار زیادی مجروح شدهاند و دهها هزار نفر بازداشت شدهاند. این ارقام حداقلیاند و همچنان در حال بهروزرسانی هستند.
🔻 پیامدهای حوزه آموزش و پرورش
بخش آموزش و پرورش یکی از آسیبپذیرترین حوزهها در جریان این سرکوب بوده است. گزارشهای میدانی و صنفی نشان میدهد که دانشآموزان، دانشجویان، معلمان و استادان دانشگاهها هم در اعتراضات حضور داشتهاند و هم بهشدت هدف برخوردهای امنیتی قرار گرفتهاند؛ از احضار و بازداشت گرفته تا تعلیق تحصیلی، فشارهای انضباطی و پروندهسازی.
در بسیاری از مناطق، روند آموزش بهواسطه ناامنی، تعطیلیهای مقطعی و قطع یا اختلال اینترنت مختل شده و فشار روانی سنگینی بر خانوادهها، معلمان و دانشآموزان وارد آمده است. این وضعیت نهتنها حق آموزش را تضعیف کرده، بلکه آثار بلندمدتی بر سلامت روان نسل جوان و کیفیت نظام آموزشی برجای خواهد گذاشت.
⚫️ معلم جانباخته
کامران اکبری؛ کرمانشاه؛ ۱۸ دیماه
📌 فعالان صنفی و معلمان بازداشتشده:
1️⃣ آرمان شاپوری؛ معلم ۲۴ ساله – ایذه | بازداشت: ۹ دی | وضعیت: در بازداشت / بیاطلاع
2️⃣ شروین حمیده؛ معلم – کرج (گوهردشت) | بازداشت: ۱۱ دی | وضعیت: در بازداشت / بیاطلاع
3️⃣ فاطمه زارعی؛ معلم بازنشسته – مشهد | بازداشت: ۱۲ دی | آزاد شده: ۲۷ دی
4️⃣ جلیل شیردل؛ معلم بازنشسته – بابل | بازداشت: ۱۴ دی | وضعیت: در بازداشت / بیاطلاع
5️⃣ اسماعیل خدایاری؛ معلم – قزوین | بازداشت: ۱۴ دی | وضعیت: در بازداشت / بیاطلاع
6️⃣ علیحسن بهامین؛ فعال صنفی – یاسوج | بازداشت: ۱۵ دی | آزاد شده: ۱۶ دی
7️⃣ کیومرث واعظی؛ معلم بازنشسته – سنقر | بازداشت: ۱۵ دی | انتقال به زندان دیزلآباد کرمانشاه: ۱۷ دی | وضعیت: در بازداشت / زندانی
8️⃣ ابوالفضل رحیمیشاد؛ معلم و فعال مدنی – تهران | بازداشت: ۱۷ دی | آزاد شده: ۲۴ دی
9️⃣ حمید رحمتی؛ معلم بازنشسته و عضو هیئتمدیره کانون صنفی – شهرضا | بازداشت: ۱۷ دی | انتقال به زندان شهرضا | وضعیت: در بازداشت / زندانی
🔟 عبدالله رضایی؛ معلم بازنشسته و عضو هیئتمدیره انجمن صنفی – هرسین | بازداشت: ۱۸ دی | وضعیت: در بازداشت / بیاطلاع
1️⃣1️⃣ رضا مسلمی؛ فعال صنفی – همدان | بازداشت: ۱۹ دی | وضعیت: در بازداشت / بیاطلاع
1️⃣2️⃣ شکرالله احمدی؛ عضو هیئتمدیره انجمن صنفی فارس و بازرس شورا – نورآباد ممسنی | بازداشت: ۲۰ دی | آزاد شده: ۲۲ دی
🔻 ابعاد انسانی و اجتماعی سرکوب
فراتر از آمار، ابعاد انسانی این سرکوب بسیار عمیق و تکاندهنده است. خانوادههای بیشماری داغدار عزیزان خود شدهاند یا در بیخبری از سرنوشت بازداشتشدگان بهسر میبرند. گزارشهای متعدد از ممانعت از برگزاری سوگواریها، فشار بر خانوادههای جانباختگان، و محدودیت دسترسی به خدمات درمانی برای مجروحان، عمق رنج اجتماعی را نشان میدهد.
همچنین، در ادامه سرکوب خونین نیروی کار، آرمین جشنینژاد، ۲۳ ساله و کارگر پتروشیمی ماهشهر، شامگاه ۱۹ دی ۱۴۰۴ در محدوده فرنگسرای ماهشهر بر اثر اصابت گلوله جنگی نیروهای انتظامی جان باخت. پیکر او توسط نهادهای امنیتی ربوده شد و خانوادهاش تنها تحت فشار و تهدید و با پذیرش روایت تحمیلی حکومت، امکان تحویل جسد و برگزاری مراسم خاکسپاری را یافتند. این قتل، نمونهای دیگر از خشونت سازمانیافته علیه کارگران و تلاش سیستماتیک برای پنهانسازی حقیقت است.
🔻 نکته مهم:
موارد فوق تاکنون عمدتاً توسط گروهها و تشکلهای صنفی معلمان منتشر شده است. از آنجا که اینترنت دو هفته بهطور کامل قطع بوده و اکنون نیز بهصورت قطرهچکانی و با اختلال شدید وصل میشود، به احتمال بسیار زیاد در روزها و هفتههای آینده اخبار، گزارشها و آمارهای بیشتری از ابعاد واقعی این سرکوب منتشر خواهد شد.
در عین حال، با وجود گزارشهایی مبنی بر جانباختن هزاران نفر – و حتی احتمال دهها هزار نفر – و بازداشت صدها هزار نفر در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، هنوز هیچ آمار رسمی و دقیقی در دست نیست.
آنچه روشن است این است که بستر اصلی این اعتراضات، بحران شدید اقتصادی، فقر گسترده و فروپاشی معیشت بوده است.
قطعاً کارگران و نیروی کار – که بخش اعظم لایههای پایین و کمدرآمد جامعه را تشکیل میدهند – بیشترین حضور را در اعتراضات داشتهاند و در نتیجه، بیشترین قربانیان سرکوب و خشونت حکومتی نیز از میان آنان بودهاند. از این رو، میتوان با اطمینان گفت که سرکوب نیروی کار در جریان این خیزش مردمی بسیار گسترده و شدید بوده است.
✍️ پژواک کار ایران
